Bach

 

Aspecten van spirituele muziek

Aspects of spiritual music

Nada Chronicles, # 85

Hans Brockhuis

  nl   uk    

Aspecten van spirituele muziek

Johann Sebastian Bach
Voor mij is spirituele muziek in de eerste plaats Johann Sebastian Bach. De edele tonen van bijvoorbeeld het slotkoor van de Johannes Passion: Ruht wohl, ihr heiligen Gebeine, zorgt er onveranderlijk voor dat er tranen in mijn ogen opwellen.

Als jongeman kwam ik al vroeg in aanraking met klassieke muziek. Voor mijn moeder bestond muziek uitsluitend daarin. In mijn herinnering luisterde ze naar de draadomroep, die behalve wanneer er nieuws was, uitsluitend op Hilversum drie (de toenmalige klassieke zender) stond afgestemd. Later werd een draagbare grammofoon aangeschaft, waarop de vinylplaten met klassieke muziek werden grijsgedraaid, waardoor veel ervan voor mij overbekend is.

Elk jaar nam mijn moeder mij in de paastijd bovendien mee naar de uitvoering van de Matthäus Passion in de Leidse Stadsgehoorzaal. Maar ik was er duidelijk nog niet aan toe, want voor mij was dat voornamelijk een lange zit.

Klassieke Muziekavonden
Het kwartje viel pas tijdens een van de befaamde Klassieke Muziekavonden op de middelbare school, die twee keer per jaar in de gymzaal van het Rembrandt Lyceum werden georganiseerd. Op die voor mij gedenkwaardige avond zong een gelegenheidsschoolkoor o.m. het koraal: O Haupt voll Blut und Wunden uit de Matthäus Passion. De hemelse muziek stroomde rechtstreeks mijn hart binnen en ik was voorgoed verkocht. Dat smaakte naar meer, veel meer. De volgende dag, na schooltijd, toog ik naar de Haarlemmerstraat, waar ik mij bij een van de platenhandelaren als het ware ingroef en urenlang naar allerlei platen van – vooral- Bach luisterde en ik tenslotte, trots als een pauw, naar huis toog met een voor mij betaalbare versie van de ‘Matthäus’, waarop de bekendste Aria’s, koralen en recitatieven ten gehore werden gebracht.

Ik weet allang niet meer wie de uitvoerenden op die plaat waren, maar dat ik hem thuis ontelbare malen heb gedraaid is voor mij vanzelfsprekend. Vanaf dat moment was mijn spiritueel muzikale passie gewekt. Voor die tijd had ik mij op muziekgebied vooral beziggehouden met Elvis Presley, wat – ik besef het - weer een heel andere manier is om met de materie om te gaan. Presley had in zijn jeugd in het kerkkoor van Tupelo, Mississippi gezongen. Zijn muziek kun je echter, hoewel het voor mij nog steeds op een bepaalde manier een bron van inspiratie is, nauwelijks het predicaat ‘spiritueel’ meegeven. Feit blijft dat ‘Elvis the pelvis’ op de een of andere manier de harten van ongelofelijk veel mensen over de hele wereld heeft geraakt. Tot op de dag van vandaag. Dat is dan weer congruent aan wat Bach met zijn muziek bewerkstelligt. Qua diepgang niet te vergelijken maar tegelijkertijd waren beiden in staat om een groot deel van het mensdom te inspireren, inclusief ikzelf.

Zelf muziek maken
Gedurende een groot deel van mijn leven heb ikzelf op mijn manier muziek gemaakt. Als kind stuurde mijn moeder mij naar de Leidse muziekschool aan het Rapenburg, waar ik noten leerde lezen en blokfluit leerde spelen. Mijn oma, die in haar jonge jaren oratoriumzangeres was geweest, gaf mij elke week zangles en op die manier raakte ik geleidelijk in veel aspecten vertrouwd met de bijzondere wereld van de toonkunst.

Toen ik getrouwd was, in Zoeterwoude, heb ik jarenlang mijn baspartij meegezongen in het plaatselijke kerkkoor, Cantate Domino, die toen nog onder leiding stond van de bevlogen dirigent Wim de Ru, dezelfde die tegenwoordig o.m. de koraalzang in het Van der Werff park dirigeert tijdens de Leidse drie oktoberfeesten.

Onder zijn leiding mocht ik op een goede dag meezingen in de Johannes Passion, wat mij nog steeds met buiengewoon goede herinneringen vervult. Die avond kon ik mij uitleven in de voor mij hemelse muziek en op een bepaalde manier maakte ik daar zelfs deel van uit. Hoewel ik nog vele jaren in verschillende koren mee heb gezongen, was voor wat mijzelf betreft, op die dag de spiritueel muzikale cirkel rond. Dat was toen.

Enkele herinneringen
We lopen zeer plezierig door een oude stad en bewonderen de prachtige gevels. Dan stoppen we bij een terrasje langs de nauwe straat, waar een jong dienstertje excellent bier en cappuccino serveert. Aan de overkant van de promenade spelen twee jonge mannen op een voortreffelijke wijze o.m. enkele werken van Bach. Het is duidelijk dat zij conservatorium hebben gedaan, want de virtuositeit waarmee zij hun instrumenten bespelen is indrukwekkend. We worden als het ware meegevoerd op fysieke, maar ook spirituele reis langs virtuele werelden die je anders niet aangedaan zou kunnen hebben. We zijn dankbaar voor deze virtuele reis.

Geleid door onze stadsplattegrond - met uitleg – wandelen we door een niet al te grote binnenstad waar we verscheidene mensen ontmoeten die prachtige muziek maken. Onder hen is een jongen van een jaar of  tien vermeldenswaard die midden op het omvangrijke domplein niet onverdienstelijk trompet speelt. Stel je een enorm verlaten plein voor, geplaveid met kinderhoofdjes, omzoomd door grote Jugendstil gebouwen en een koepelkerk. In het midden de jongeman die, alsof zijn leven ervan afhangt, redelijk goed klassiek trompet staat te spelen. Vóór hem een omgekeerde hoed, wachtend op munten die maar niet lijken te komen. Ik voel compassie voor deze dappere jongen die maar doorgaat met spelen, ongeacht wat er al dan niet om hem heen gebeurt….

Weer een andere stad. In de avond worden we per bus naar het theater gebracht van het plaatselijke conservatorium, waar we een prachtige uitvoering krijgen voorgeschoteld van het Zwanenmeer van Pjotr Iljitsj Tsjaikovski. De muziek is levendig en voortreffelijk, de kostuums de decors en de dansers en danseressen zijn een lust voor het oog en het is werkelijk heel bijzonder om een dergelijke uitvoering mee te mogen maken. In al zijn aspecten worden we door de uitvoerenden meegevoerd op een reis waarbij we de essentie van spirituele muziek in al zijn aspecten leren kennen. Een buitengewoon inspirerende avond.

Een muzikale reis
Op een goede dag, de omstandigheden doen er verder niet toe, ontstond er een fluistering in mijn brein.
“Kom je mee?”, heette het, “dan geef ik je een kort uitzicht op onbekende verten”.
“Ik wil wel, maar dan laat ik de hele boel hier in de steek”, antwoordde ik telepathisch.
“Ze zullen er niets van merken; je zult er geen spijt van krijgen”.
Nieuwsgierig als ik soms kan zijn vroeg ik: “Wie ben je?”.
“Dat is nu even niet belangrijk, maar als je nu blijft talmen, gaat deze kans misschien verloren. Kom je mee?”

Natuurlijk ging ik mee en hand in hand begonnen we aan een reis die prachtige oorden en grote wijsheid omvatte. Ik maakte kennis met vele zielen, ontmoette oude bekenden en verloor mij in de mooiste muziek, mooier dan alles wat ik mijn hele leven had gehoord. Het overtrof zelfs de muziek van Johann Sebastian Bach.

Niet dat ik Bach hier wil bagatelliseren; hij is voor mij nog steeds de ultieme vertolker van wat er qua muziek in de Aardse sferen mogelijk is. De muziek van de wereld waar ik mij toen bevond vertoonde echter als het ware nog meer dimensies dan wat ik ‘thuis’ gewend was. Bach in het kwadraat, zoiets.

Waar de muziek vandaan kwam was niet altijd duidelijk. Soms was het als achtergrondmuziek aanwezig; op andere momenten kwamen grote scharen (waren het engelen?) voorbij die lieflijke muziekinstrumenten bespeelden. De klanken die zij voortbrachten was van een absolute schoonheid en pracht en bracht mij soms zodanig in vervoering dat ik alles om mij heen vergat en alleen maar naar deze prachtige wezens wilde kijken en luisteren naar de uitmuntende muziek.

Zoals aan alles, had ook dit zijn eind en mijn begeleider (m/v) zette mij netjes af op het punt in tijd waarop wij waren vertrokken, zodat niemand in de omgeving iets van deze muzikale reis kan hebben gemerkt. Maar ze kunnen wel, via deze woorden, kennis nemen van wat zich gedurende die geweldige momenten heeft afgespeeld.

Running Fox wenst jou ongelofelijk mooie muziek toe. Jouw eigen muziek, zelf voortgebracht, dan wel beluisterd!

terug

Aspects of spiritual music

Johann Sebastian Bach
For me, spiritual music is in the first place Johann Sebastian Bach. The gracious tones of, for example, the final chorus Ruht wohl, of the St. John Passion, invariably bring tears to my eyes.

As a young man I came in touch with classical music relatively early on. For my mother music existed entirely in that. In my recollection, she listened to the wired broadcasting, which, except when the news was on, was tuned exclusively on Hilversum three (the then classical station). Later, a portable gramophone set was purchased, on which the vinyl records with classical music have been played grey, making that much of it for me is only very well known.

Every year, during the Easter season, my mother took me to the performance of the St. Matthew Passion in the Leiden city auditorium. But that wasn’t meant to be for me yet, because it was mainly a long sit.

Classical Music evenings
The penny dropped during one of the renowned Classical music evenings in high school, which used to be organized twice a year in the gym of the Rembrandt High School. On that for me memorable evening the school choir sang a.o. a choral from the St Matthew Passion: O Haupt voll Blut und Wunden. The heavenly music flowed directly within my heart and I was sold forever. That tasted like more, much more.

The next day, after school, I went downtown where I, at one of the record traders, for hours digged in myself so to speak, to listen to all kinds of records of - above all - Bach and I finally brought home, proud as a peacock, a for me affordable version of the ' St. Matthew ', on which the best known arias, chorals and recitatives were performed.

I no longer know who the performers on that record were, but that I've run it on countless occasions is for me obvious. From that point on my spiritual musical passion was aroused. Before then I had been intoxicated by the music of Elvis Presley, what is – I realize that - a very different way to deal with the matter. Presley had sung, during his youth, in the church choir of Tupelo, Mississippi. But then, his music can, although to this day it is for me in a way still a source of inspiration, hardly be classified with the designation 'spiritual'. Fact remains that 'Elvis the pelvis' in one way or another, knows to hit the hearts of many people around the world. Until today. Which is congruent to what Bach achieves with his music. In terms of depth it doesn't compare but at the same time, both are able to inspire a large part of humanity, including myself.

Making music myself
During much of my life I myself have made music. As a child my mother sent me to the Leiden music school, where I learned to read notes and learned to play the recorder. Every week my grandmother, who had in her young years been an oratorio singer, gave me singing lessons and in that way I gradually became familiar with many aspects of the particular world of the music.

Then I got married, and in the town of Zoeterwoude, for years I have sung my bass part in the local church choir, Cantate Domino, which was led by the inspired conductor Wim de Ru, the same who nowadays leads the choral singing in the Van der Werff Park during the Leiden three October events.

Under his leadership, one day, I was allowed to sing my part in the St. John Passion, an event that still showers me with just good memories. That evening I was able to enjoy the heavenly music and for me, in a way, I even had been a part of it all. Although I have sung for many years in different choirs, that event was for me the moment that my spiritual musical circle had been fulfilled, or so I thought.

A few memories
 Very enjoyable we walk through an old town and admire the gorgeous facades. We stop at a terrace alongside a narrow street, where a young waitress serves excellent beer and cappuccino. Just across the promenade two young men are playing in an excellent way, among other things, a few works by Bach. It is clear that they have done conservatory, because the virtuosity with which they play their instruments is impressive. We are directed, as it were, on a physical, but also a spiritual travel along virtual worlds that you could not otherwise have reached. We are very grateful for this special journey.
 
Led by our city map-with explanation – we walk through a town where we meet several people who perform beautiful music. Among them is a boy of just about ten years or so who, in the centre of a gigantic cathedral square plays his trumpet. Imagine a huge deserted square, paved with cobble stones, lined by large Art Nouveau buildings and a gigantic domed church. In the middle the young man who, as if his life depends on it, plays pretty good classical trumpet. Before him a reversed hat, waiting for coins that do not seem to materialize. I feel compassion for this brave young man who just continues to play, regardless of what is happening or not happening around him....
Yet another city. In the evening a bus takes us to the theatre of the local conservatory, where we are treated with a superb performance of Swan Lake by Pyotr Ilyich Tchaikovsky. The music is alive and exceptional, the costumes, the stage setting and dancers are a sight to behold and it's really very special to witness such an extraordinary musical performance. In all its aspects, we are carried along by the performers on a journey where we are taught the essence of spiritual music in all its aspects. An extraordinarily inspiring evening.

A musical journey
One good day, the circumstances are of no importance here, a whispering appeared in my brain.
 “Will you come with me?”, I heard. “If so I’ll show you a view upon unknown vistas.”
“Yes I sure want to, but then I will have to leave behind everything,” I answered telepathically.
“They won’t notice anything; you won’t regret it.”
Curious as I can be sometimes, I asked “Who are you?”
“That’s not important now, but if you continue to linger, the chance may be lost. Will you come?”

Of course I went, and hand in hand we began a voyage to many beautiful places that were to reveal great wisdom. I met many souls, ran into old acquaintances, and experienced the most beautiful music, even more so than that of Johann Sebastian Bach.

Not that I want to trivialize Bach here; to me he is still the ultimate interpreter, when it comes to music, of what would be possible in the terrestrial ambiance. The music of the world where I then found myself however, still showed to me even more dimensions than what I was used to at home. Bach - square, something like that.

Where the music came from was not always clear. Sometimes it just was there, as background music; at other times great numbers (were they Angels?) came by. They always played their lovely musical instruments. The sounds they produced were of an absolute beauty and splendor. Sometimes it brought me in such ecstasy that I forgot everything around me and all I wanted was to look at these magnificent creatures and watch and listen to the excellent music.

As to everything, also this came to an end and my guide (m/f) delivered me nicely at the point in time when we had left, so no one around may have noticed anything of this musical journey. But now they can, through these words, get acquainted with what took place during these wonderful moments.

Running Fox wishes you unbelievably beautiful music. Your own music, performed by yourself, or listened to!

back